मुंबई - वाढती चलनवाढ आर्थिक विकासाला खीळ घालू शकते, असे मत व्यक्त करतानाच नव्या आर्थिक वर्षाच्या पतधोरणात याबाबत निश्चितच उपाययोजना केली जाईल, अशा शब्दांत भारतीय रिझर्व्ह बॅंकेने व्याज दरवाढीचे स्पष्ट संकेत आज दिले.
2009-10 या आर्थिक वर्षातील सूक्ष्म आर्थिक आणि पतधोरण विकासावर आधारित सर्वेक्षण मध्यवर्ती बॅंकेने आज येथे जाहीर केले. या सर्वेक्षणात आर्थिक विकासाचे उद्दिष्ट साध्य करणे आवश्यक असल्याचे नमूद करतानाच वाढत्या चलनवाढीवर नियंत्रण मिळविणेही प्राधान्याचे असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले. यामुळे वाढती महागाई रोखण्यासाठी बाजारातील रोकडतेवर आळा घालण्याच्या दृष्टीने उद्याच्या (ता. 20) वार्षिक पतधोरणामध्ये व्याजदरात वाढ केल्या जाण्याच्या शक्यतेला बळकटी मिळाली आहे.
आपल्या सर्वेक्षणात रिझर्व्ह बॅंकेने म्हटले आहे, की अर्थव्यवस्थेच्या वाढीकरिता खासगी क्षेत्रातील मागणी अधिक सक्षम होणे गरजेचे असून, गेल्या काही दिवसांत देशाची चलनवाढ हा चर्चेचा विषय राहिला आहे. त्यावर नियंत्रण मिळविण्यासाठी समतोल अशी पावले पतधोरणात उचलली जातील, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
अन्नधान्य आणि इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा चलनवाढीवर दबाव असल्याचे दिसत असून, कमी मान्सूनचा प्रभाव कृषी उत्पादनावरही होणार असल्याचे या सर्वेक्षणात नमूद करण्यात आले आहे. गेल्या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहा महिन्यांत उत्पादनाच्या पुरवठा बाजूने चलनवाढीचा दबाव असल्याचे स्पष्टपणे दिसत असल्याचे सर्वेक्षणात म्हटले गेले आहे. चलनवाढीवर येत्या काही महिन्यांमध्ये नियंत्रण मिळविणे शक्य होईल, असेही या सर्वेक्षणात नमूद करण्यात आले आहे.
2008-09 या आर्थिक वर्षात देशाचा विकासदर 6.7 टक्के होता; तो गेल्या आर्थिक वर्षात 7.2 टक्के राहिला असून, नव्या आर्थिक वर्षाचा 2010-11 चा विकासदर 8.2 टक्के अधोरेखित करण्यात आल्याचे सर्वेक्षणात नमूद करण्यात आले आहे.
Monday, April 19, 2010
ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. मं. वि. राजाध्यक्ष यांचे निधन
मुंबई - ज्येष्ठ साहित्यिक व समीक्षक डॉ. मंगेश विठ्ठल राजाध्यक्ष (96) यांचे आज रात्री 8 च्या सुमारास वृद्धापकाळाने निधन झाले. ज्येष्ठ मराठी साहित्यिक डॉ. विजया राजाध्यक्ष यांचे ते पती होत. त्यांच्या पश्चात दोन मुली, एक मुलगा, सून, नातवंडे असा परिवार आहे. रात्री उशिरा शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.
राजाध्यक्ष हे गेल्या काही दिवसांपासून आजारी होते. छातीत कफ झाल्याने त्यांना श्वसनास त्रास होत होता. त्यांच्यावर वांद्रे येथील गुरू नानक रुग्णालयात उपचार सुरू होते; मात्र प्रकृतीत सुधारणा होत नसल्याने त्यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांना "साहित्य सहवास'मधील घरी आणले. आज रात्री 8 च्या सुमारास त्यांची प्राणज्योत मालवली.
राजाध्यक्ष यांचा जन्म 7 जून 1913 रोजी मुंबईत झाला. महाविद्यालयीन जीवनात इंग्रजी साहित्यातील वर्डस्वर्थ पारितोषिक त्यांनी पटकावले होते. "नॅशनल बुक ट्रस्ट'चे विश्वस्त, तसेच ज्ञानपीठ पुरस्कार समितीवर त्यांनी काम केले. पाठ्यपुस्तक मंडळाचे मुख्य संपादक पदही त्यांनी भूषविले होते. इंग्रजीचे प्राध्यापक म्हणून विद्यार्थिवर्गात ते प्रिय होते. गुजरात कॉलेज, गुजरात इस्माईल युसुफ कॉलेज - मुंबई, राजाराम कॉलेज - कोल्हापूर येथे त्यांनी इंग्रजीचे प्राध्यापक म्हणून काम केले.
"अभिरुची' मासिकातून त्यांनी लेखन करण्यास सुरुवात केली. "अभिरुची'तील वाद-संवाद हे त्यांचे सदर वाचकप्रिय ठरले. पु. ल. देशपांडे यांच्याबरोबर केलेल्या स्फुटलेखनाचे "पुरुषराज अळूरपांडे' हे पुस्तक, तसेच पाच कवी (संपादित), खर्डेघाशी, आकाशभाषिते, शालजोडी, अल्ज्ञान, पंचम, पाक्षिकी, शब्दयात्रा, भाषाविवेक ही त्यांची पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. कुसुमावती देशपांडे यांच्यासमवेत लिहिलेला "हिस्ट्री ऑफ मराठी लिटरेचर' हा त्यांचा इंग्रजी ग्रंथही प्रसिद्ध आहे.
राजाध्यक्ष हे गेल्या काही दिवसांपासून आजारी होते. छातीत कफ झाल्याने त्यांना श्वसनास त्रास होत होता. त्यांच्यावर वांद्रे येथील गुरू नानक रुग्णालयात उपचार सुरू होते; मात्र प्रकृतीत सुधारणा होत नसल्याने त्यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांना "साहित्य सहवास'मधील घरी आणले. आज रात्री 8 च्या सुमारास त्यांची प्राणज्योत मालवली.
राजाध्यक्ष यांचा जन्म 7 जून 1913 रोजी मुंबईत झाला. महाविद्यालयीन जीवनात इंग्रजी साहित्यातील वर्डस्वर्थ पारितोषिक त्यांनी पटकावले होते. "नॅशनल बुक ट्रस्ट'चे विश्वस्त, तसेच ज्ञानपीठ पुरस्कार समितीवर त्यांनी काम केले. पाठ्यपुस्तक मंडळाचे मुख्य संपादक पदही त्यांनी भूषविले होते. इंग्रजीचे प्राध्यापक म्हणून विद्यार्थिवर्गात ते प्रिय होते. गुजरात कॉलेज, गुजरात इस्माईल युसुफ कॉलेज - मुंबई, राजाराम कॉलेज - कोल्हापूर येथे त्यांनी इंग्रजीचे प्राध्यापक म्हणून काम केले.
"अभिरुची' मासिकातून त्यांनी लेखन करण्यास सुरुवात केली. "अभिरुची'तील वाद-संवाद हे त्यांचे सदर वाचकप्रिय ठरले. पु. ल. देशपांडे यांच्याबरोबर केलेल्या स्फुटलेखनाचे "पुरुषराज अळूरपांडे' हे पुस्तक, तसेच पाच कवी (संपादित), खर्डेघाशी, आकाशभाषिते, शालजोडी, अल्ज्ञान, पंचम, पाक्षिकी, शब्दयात्रा, भाषाविवेक ही त्यांची पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. कुसुमावती देशपांडे यांच्यासमवेत लिहिलेला "हिस्ट्री ऑफ मराठी लिटरेचर' हा त्यांचा इंग्रजी ग्रंथही प्रसिद्ध आहे.
महाराष्ट्र दिनाआधी "मराठी'साठी महत्त्वपूर्ण निर्णय
मुंबई - मराठी भाषेच्या प्रश्नांकडे गेली अनेक वर्षे दुर्लक्ष झाले आहे. मात्र, राज्याच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षात याची भरपाई केली जाईल आणि भाषाविकासविषयक मैलाचा दगड ठरतील, असे निर्णय येत्या 1 मेपर्यंत घेतले जातील, अशी आश्वासक भूमिका मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण आणि उपमुख्यमंत्री छगन भुजबळ यांनी आज लेखक-पत्रकारांच्या शिष्टमंडळासमोर मांडली. भाषा संचालनालय व इतर शासकीय भाषाविषयक यंत्रणांच्या दुरवस्थेकडे शासनाचे लक्ष वेधण्यासाठी मराठी अभ्यास केंद्राच्या पुढाकाराने लेखक-पत्रकारांचे शिष्टमंडळ मुख्यमंत्र्यांना आज विधान भवनात भेटले. त्या वेळी त्यांनी ही भूमिका मांडली.
भाषाविषयक यंत्रणा विविध शासकीय यंत्रणांमध्ये वाटली गेल्यामुळे त्यांची फरफट झाली आहे; ती टाळण्यासाठी मराठी राजभाषा मंत्रालयाची स्थापना करावी, अशी आग्रही मागणी शिष्टमंडळाने मुख्यमंत्र्यांसमोर मांडली.
भाषाविषयक यंत्रणा विविध शासकीय यंत्रणांमध्ये वाटली गेल्यामुळे त्यांची फरफट झाली आहे; ती टाळण्यासाठी मराठी राजभाषा मंत्रालयाची स्थापना करावी, अशी आग्रही मागणी शिष्टमंडळाने मुख्यमंत्र्यांसमोर मांडली.
Tuesday, April 13, 2010
गणेशोत्सव
गणपती बाप्पा मोरया
महाराष्ट्रातील हा फार महत्त्वाचा आणि भव्य प्रमाणात साजरा केला जाणारा उत्सव आहे. हा उत्सव म्हणजे महाराष्ट्राचे भूषणावह वैशिष्ट्य आहे. भाद्रपद महिन्यातील, शुक्ल पक्षातील चतुर्थी; या तिथीला गणपती या विद्येच्या देवतेची पूजा -अर्चा करून प्रतिष्ठापना करतात. दहा दिवस सजावट करून मूर्ती घरी वा सार्वजनिक ठिकाणी स्थापित केली जाते. महाराष्ट्रातील प्रत्येक घरात, प्रत्येक गल्ली-बोळात साजरा केला जाणारा हा उत्सव आहे.
घराघरात उत्साहाने मूर्ती आणणे, रोज पूजा करणे, सकाळ - संध्याकाळ आरती म्हणणे असे दहा दिवस किंवा सात दिवस, ५ दिवस किंवा १।। दिवसांसाठीही - त्या त्या घरातील पद्धतीनुसार केले जाते. मोदकांचा नैवैद्य, पंचखाद्य, जास्वंदाची लाल फुले, दूर्वा या गणपतीला आवडणार्या गोष्टी त्याला अर्पण केल्या जातात. गावागावातील सार्वजनिक मंडळांच्या माध्यमातून स्पर्धा, व्याखाने, प्रवचन-कीर्तने, गाण्यांच्या मैफिली, नाटके, लोकनाट्ये आदी सांस्कृतिक कार्यक्रम योजले जातात. पौराणिक, ऐतिहासिक देखावे, तसेच देशभक्तीपर, सामाजिक संदेश देणार्या देखाव्यांची सजावट करून समाजाचे मनोरंजन व प्रबोधन केले जाते.
लोकमान्य टिळकांनी या उत्सवाची क्षमता ओळखून लोकांनी एकत्र येऊन गणेशोत्सव सार्वजनिक रीतीने साजरा करावा अशी कल्पना मांडून, त्याची सुरुवात पुण्यातून केली. सुमारे १८९३ च्या दरम्यान घराघरातील गणेशोत्सवाबरोबर सार्वजनिक गणेशोत्सवाची पद्धत सुरू झाली. देश ब्रिटिशांच्या हाती होता. लोकांनी एकत्र येण्यासाठी, जनजागृतीचे कार्यक्रम करण्यासाठी या उत्सवाचा तेव्हा अतिशय उपयोग झाला. भेदभाव विसरून, सर्व जाती-धर्माच्या लोकात एकी असावी, त्यांच्यात उत्साह यावा आणि तेव्हाच विचारप्रवर्तक कार्यक्रम लोकांपुढे होऊन जनजागरणाचे कामही व्हावे यासाठी गणेशोत्सव उपयुक्त ठरला.
बदलत्या काळात सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे स्वरूप खूपच बदलले आहे. टिळकांच्या काळात समाजाला जाग आणण्याचे काम या उत्सवाने केले. आजही समाजाचे संघटन - प्रामुख्याने तरुणांचे संघटन - होण्याच्या दृष्टीने हा महाउत्सव पूरक ठरतो. सार्वजनिक गणेश मंडळे ही महाराष्ट्राची शक्ती आहे. या मंडळांच्या माध्यमातून विधायक उपक्रम कार्यान्वित केले जातात. संकटकाळात याच मंडळांचे तरुण कार्यकर्ते समाजाच्या मदतीला धावून जातात. ही मंडळे व हा उत्सव, ह्या सामाजिक कार्यकर्ते व नेतृत्व घडणार्या प्रशिक्षण संस्थाच आहेत असे निश्र्चितपणे म्हणता येईल. ध्वनी प्रदूषण, विजेचा अपव्यय, वर्गणीसाठीचे गैरप्रकार, मिरवणुकांतील भांडणे इत्यादी नकारात्मक गोष्टी टाळण्याचा प्रयत्न सर्व संबंधित घटक करत असतात. या गोष्टी वगळता हा उत्सव आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील आकर्षक व पवित्र असा महाउत्सव आहे हे निश्र्चित!
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याच्या मनातल्या विचारांचं तिच्या चेहऱ्यावर प्रतिबिंब असतं
तिच्या प्रश्नाआधी त्याचं उत्तर तयार असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याला लागताच ठसका तिच्या डोळ्यांत पाणी तरळतं
तिला लागताच ठेच त्याचं मन कळवळतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
तिने चहा केला तर त्याला सरबत हवं असतं
त्याने गजरा आणला की नेमकं तिला फूल हवं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याच्या बेफिकिरीला तिच्या जाणिवांचं कोंदण असतं
तिच्या खर्चाला त्याच्या खिशाचं आंदण असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याच्या चुकांना तिच्या पदराचं पांघरुण असतं
तिच्या दुःखाला त्याच्या खांद्याचं अंथरुण असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
कधी समझोता तर कधी भांडण असतं
तो चिडला तरी तिनं शांत राहायचं असतं
कपातल्या वादळाला चहाबरोबर संपवायचं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
कधी दोन मनांचं मीलन असतं
तर कधी दोन जिवांचं भांडण असतं
एकानं विस्कटलं तरी दुसऱ्यानं आवरायचं असतं
संकटाच्या वादळाला दारातच थोपवायचं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
प्रेमाचं ते बंधन असतं
घराचं ते घरपण असतं
विधात्यानं साकारलेलं ते एक सुंदर स्वप्न असतं!
त्याच्या मनातल्या विचारांचं तिच्या चेहऱ्यावर प्रतिबिंब असतं
तिच्या प्रश्नाआधी त्याचं उत्तर तयार असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याला लागताच ठसका तिच्या डोळ्यांत पाणी तरळतं
तिला लागताच ठेच त्याचं मन कळवळतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
तिने चहा केला तर त्याला सरबत हवं असतं
त्याने गजरा आणला की नेमकं तिला फूल हवं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याच्या बेफिकिरीला तिच्या जाणिवांचं कोंदण असतं
तिच्या खर्चाला त्याच्या खिशाचं आंदण असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
त्याच्या चुकांना तिच्या पदराचं पांघरुण असतं
तिच्या दुःखाला त्याच्या खांद्याचं अंथरुण असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
कधी समझोता तर कधी भांडण असतं
तो चिडला तरी तिनं शांत राहायचं असतं
कपातल्या वादळाला चहाबरोबर संपवायचं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
कधी दोन मनांचं मीलन असतं
तर कधी दोन जिवांचं भांडण असतं
एकानं विस्कटलं तरी दुसऱ्यानं आवरायचं असतं
संकटाच्या वादळाला दारातच थोपवायचं असतं.
लग्न लग्न म्हणजे काय असतं?
प्रेमाचं ते बंधन असतं
घराचं ते घरपण असतं
विधात्यानं साकारलेलं ते एक सुंदर स्वप्न असतं!
नातं
तुझ्या मैत्रीवर कितीही लिहीलं तरी उनं वाटतं सारं आहे माझ्याकडे आज तरी कुठंतरी काहीतरी सुनं वाटतं.. तुझ्या मैत्रीचे क्षण पुन्हा हवेहवेसे वाटु लागतात आज मन माझं लख्ख आकाश त्यात तुझ्या आठवांचे ढग दाटु लागतात.. तुझ्या मैत्रीची गर्द सावली अशी आयुष्यावर दाटली होती आयुष्यातली उन्हं माझ्या तुझ्याचमुळे आटली होती.. तुझ्या मैत्रीच्या आठवणी मी आजही जपुन ठेवतो आनंदाचे ते क्षण हरवु नयेत म्हणुन काळजाच्या तिजोरीत लपुन ठेवतो.. मैत्रीचं नातं तुझ्या माझ्याशी आजन्म असचं राहील तुला ठेच लागली कधी तर पापणी माझी वाहील.. मन माझे वेडे पुन्हा एकदा त्या क्षणांचा शोध घेतात अन शब्द माझे कवितेतुन तुझ्या मैत्रीचा वेध घेतात.. |
Friday, April 9, 2010
इंग्रजी आणि मराठी दर्जेदार शिकविणार
मुंबई - मराठी शाळांमध्ये इंग्रजी आणि इंग्रजी शाळांमध्ये मराठी अधिक प्रभावी व दर्जेदारपणे शिकविण्यात येईल. राज्यात शाळांची संख्या पुरेशी असून त्यांचा दर्जा वाढविणे आवश्यक आहे. राज्यात माध्यमिकच्या ग्रामीण भागात 56 आणि शहरी भागात 1086 शाळांची कमतरता असल्याचे आकृतिबंधासाठी केलेल्या पाहणीत आढळून आले आहे, अशी माहिती शालेय शिक्षणमंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी विधान परिषदेत दिली.
राज्यात नवीन मराठी शाळांना मान्यता देण्याचे राज्य सरकारचे धोरण असून त्यामुळे विद्यार्थ्यांचे नुकसान होत आहे. याबाबत दिवाकर रावते, डॉ. दीपक सावंत आदींनी चर्चा उपस्थित केली होती. त्यावर सरकारची भूमिका सांगताना श्री. थोरात म्हणाले, राज्यात 75,600 शाळा असून 29767 माध्यमिक शाळा आहेत. ग्रामीण भागात दर 3 किमी अंतरावर प्राथमिक शाळा; तर 11 किमी अंतरावर कनिष्ठ महाविद्यालय आहे. त्यामुळे शाळांची संख्या पुरेशी असून त्यांचा दर्जा उंचावला पाहिजे.
राज्यात इंग्रजी शाळांचे प्रमाण पाच टक्के असून त्यापैकी 75 टक्के शाळा मुंबई, ठाणे, रायगड, पनवेल, पुणे परिसरात आहेत. उर्वरित महाराष्ट्रात 75 टक्के शाळा आहेत, अशी माहिती थोरात यांनी सभागृहात दिली.
राज्यात नवीन मराठी शाळांना मान्यता देण्याचे राज्य सरकारचे धोरण असून त्यामुळे विद्यार्थ्यांचे नुकसान होत आहे. याबाबत दिवाकर रावते, डॉ. दीपक सावंत आदींनी चर्चा उपस्थित केली होती. त्यावर सरकारची भूमिका सांगताना श्री. थोरात म्हणाले, राज्यात 75,600 शाळा असून 29767 माध्यमिक शाळा आहेत. ग्रामीण भागात दर 3 किमी अंतरावर प्राथमिक शाळा; तर 11 किमी अंतरावर कनिष्ठ महाविद्यालय आहे. त्यामुळे शाळांची संख्या पुरेशी असून त्यांचा दर्जा उंचावला पाहिजे.
राज्यात इंग्रजी शाळांचे प्रमाण पाच टक्के असून त्यापैकी 75 टक्के शाळा मुंबई, ठाणे, रायगड, पनवेल, पुणे परिसरात आहेत. उर्वरित महाराष्ट्रात 75 टक्के शाळा आहेत, अशी माहिती थोरात यांनी सभागृहात दिली.
